Quán La là một làng cổ ở phía tây Hồ Tây, Hà Nội. Trong một bản gia phả họ Nguyễn Đình ở Lam Vỹ, Thanh Hóa, địa danh này được nhắc đến là nơi Hàn Quận công Nguyễn Đình Trực được ban thực ấp. Ghi chép ấy là một đầu mối để tìm hiểu mối liên hệ giữa họ Nguyễn Đình và vùng đất Quán La.
Làng Quán La
Quán La nằm ở phía tây Hồ Tây, trên vùng đất cao và bằng phẳng, có sông Già La chảy qua. Sông này về sau được gọi là sông Thiên Phù. Thời Đường, Thứ sử Quảng Châu Lư Hoán sang làm Đô hộ Giao Châu, đóng phủ trị ở động Dà La, đổi động thành thôn An Viễn, rồi dựng quán thờ trên gò Thất Diệu, đặt tên là quán Khai Nguyên. Làng đổi tên theo quán thành Khai Nguyên, về sau gọi tắt là Quán La.
Cần phân biệt hai làng hay bị gộp thành một. Quán La Xã là làng cổ vừa nói. Quán La Sở là sở đồn điền do Lê Thánh Tông lập năm 1481, về sau thành làng. Ghi chép gia phả ở mục sau gọi nơi ban thực ấp là làng Quán La, phủ Hoài Đức.
| Động Già La, còn viết là động Dà La | Thời thuộc Đường, bên bến Lâm Ấp ven Hồ Tây. |
| Thôn An Viễn, rồi Khai Nguyên | Thời Đường, đổi tên theo quán Khai Nguyên trên gò Thất Diệu. |
| Quán La | Về sau gọi tắt từ Khai Nguyên, tức làng Quán La Xã. |
| Quán La Sở | Sở đồn điền lập năm 1481, khác với Quán La Xã. |
Ghi chép gia phả: Hàn Quận công và thực ấp Quán La
Gia phả họ Nguyễn Đình ở làng Lam Vỹ, xã Thiệu Vũ, huyện Thiệu Hóa, được soạn vào thời Thiệu Trị và sao lại năm Bảo Đại 8 (1933), ghi lại mạch sau. Đô đốc chỉ huy Thiêm sự Trí Võ hầu Nguyễn Đình Trí di cư ra xã Lam Vĩ, sinh Tường Quận công Nguyễn Đình Quế. Tường Quận công sinh Dương võ đại vương Hàn Quận công, tên húy là Trực, sau này được ban thực ấp ở làng Quán La, phủ Hoài Đức. Tường Quận công cũng sinh Hoán Quận công Nguyễn Đình Hoàn và người em là Tào Quận công Nguyễn Đình Quán.
Ghi chép về thực ấp cho thấy mối liên hệ của Hàn Quận công với Quán La. Tuy nhiên, hiện chưa đủ tư liệu để xác định ông có lập chi họ tại đây hay các thế hệ sau tiếp nối như thế nào.
Gìn giữ tư liệu, tiếp nối tìm hiểu
Gia phả, văn bia, sắc phong và tư liệu do con cháu cung cấp sẽ giúp làm rõ hơn mối liên hệ này. Những lời kể trong dòng họ cũng là đầu mối để tiếp tục tìm kiếm và đối chiếu.
Nếu gia đình đang lưu giữ tư liệu về họ Nguyễn Đình ở Quán La, bạn có thể gửi về nguyenlanninhbinh@gmail.com, kèm tên chi họ, địa phương, người cung cấp và thông tin về nguồn gốc tài liệu.
Tài liệu tham khảo
[1] Nguyễn Văn Hải, "Bức ‘minh tinh’ ghi về một vị Quận công đặt trong ngôi mộ cổ ở thị trấn Vạn Hà, huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa", Tạp chí Hán Nôm, số 6 (97), 2009, tr. 72–76. Link: https://hannom.vass.gov.vn/tong-muc-luc-tieng-viet/buc-quot-minh-tinh-quot-ghi-ve-mot-vi-quan-cong-dat-trong-ngoi-mo-co-o-thi-tran-van-ha-huyen-thieu-hoa-tinh-thanh-hoa-tap-chi-han-nom-so-6-97-2009-tr-72-76-506440 . Dùng cho gia phả Lam Vỹ, Nguyễn Đình Quế, Hàn Quận công và thực ấp Quán La. [2] "Đình Quán La và chùa Khai Nguyên (quận Tây Hồ)", theo Tây Hồ chí, qua nguoihanoi.vn. Link: https://nguoihanoi.vn/dinh-quan-la-va-chua-khai-nguyen-quan-tay-ho-71955.html . [3] Báo Hà Nội Mới, "Từ động Dà La xưa đến phường Xuân La nay" và "Làng Quán La". Link 1: https://hanoimoi.vn/print/76639.html — Link 2: https://hanoimoi.vn/lang-quan-la-90061.html .Bài đọc liên quan: Nguồn gốc họ Nguyễn Đình: Tư liệu về các chi họ tại Việt Nam
Thông tin được Nguyễn Đình Lân sưu tập, tổng hợp, vì thế có những sai sót. Mọi đóng góp, sửa đổi xin liên hệ nguyenlanninhbinh@gmail.com.
